درد هاي مزمن و هزينه هاي آن از ابعاد زيستي-رواني-اجتماعي

 ( Bio-Psycho-Social  )

 

درد هاي حاد مثل درد هايي كه بعد از صدمات و جراحي ها بوجود مي آيد به عنوان يك علامت هشدار دهنده بوده و به ما اخطار مي كند كه عامل دردناك وجود دارد و يا تخريب بافتي در پيش است . اين هشدار كه بوسيله درد حاد به ما داده مي شود مفيد بوده و به ما    مي گويد كه از عامل ايجاد درد بگريزيم و يا در پي دريافت كمك براي درمان آن باشيم . درد حاد حاصل مستقيم يك حادثه ايجاد كننده درد بوده و به عنوان يك علامت از ايجاد آسيب بافتي و يا بيماري تلقي مي گردد .

اما متاسفانه در بسياري از بيماران درد تا مدتها باقي مانده و ديگر هيچ گونه فايده اي نخواهد داشت زيرا ديگر به صورت يك هشدار نخواهد بود و گرچه آسيب بافتي خاتمه يافته و يا بهبودي بافت حاصل شده ولي درد همچنان ادامه دارد . درد مزمن در اين بيماران ديگر حاصل مستقيم آسيب اوليه و يا بيماري نبوده و بيشتر تغييرات ثانويه اي  مي باشد كه در سيستم تشخيص درد بيمار بوجود آمده است .

درد هاي مزمن بر خلاف دردهاي حاد كه با مكانيزم هاي مختلف فيزيولوژيك ايجاد مي گردند بيشتر بصورت يك معضل كلي جسمي و رواني خود نمايي مي نمايد كه خود مجموعه اي از مشكل دردهاي مزمن مي باشد و سبب مشكلات بيشماري براي بيماران مبتلا به آن خواهد بود كه ذيلا به برخي از آنها اشاره شده است :

 

1-  بي حركتي بيمار و مشكلاتي كه به تبع آن براي عضلات و مفاصل پيش خواهد آمد .

2-  تضعيف سيستم ايمني بيمار و مستعد نمودن او براي ساير بيماريها .

3-  مشكلات خواب براي بيمار .

4-  كم شدن اشتها و خراب شدن تغذيه بيمار .

5-  وابستگي به دارو ها .

6-  وابستگي بيشتر از معمول بيمار به افراد خانواده و ساير كسانيكه از او مراقبت

      مي نمايند .

7-  استفاده بيش از حد و نا معقول از سيستم هاي پزشكي و پرسنل آن .

8-  عدم ارائه خدمات مناسب در محيط كار و يا از كار افتادگي و معلوليت .

9-  جدا شدن فرد مبتلا به درد مزمن از جامعه و خانواده و رفتن به سوي درون گرايي .

10- اضطراب و ترس از علت درد .

11- احساس نا خوشايند بيمار + نااميدي  + افسردگي

12- خود كشي

 

شيوع درد هاي مزمن :

 

دردهاي مزمن در تمام جهان به صورت گسترده اي وجود دارد . در بسياري از تحقيقات انجام شده معلوم گرديده كه حدود 50% از مردم جهان از دردهاي متعدد رنج مي برند و در بسياري از آنها درد علاوه بر مزمن بودن بسيار شديد نيز بوده است .

درد مزمن در افراد بالغ و سالمندان از شيوع بالاتري برخوردار است . بسياري از درد هاي مزمن شايع مثل كمر درد ، درد هاي مفصلي و سر درد هاي عود كننده ( از جمله ميگرن ) آنقدر شايع هستند كه مردم فكر مي كنند اين درد ها بايد به عنوان بخشي اجتناب ناپذير از زندگي آنها ، وجود داشته باشد !

گرچه تعداد كمي از مردم به علت درد مي ميرند ، ولي بسياري با درد مي ميرند و تعداد زيادي از مردم بطور مداوم با درد زندگي مي كنند .

  

هزينه هاي اجتماعي و اقتصادي درد هاي مزمن :

 

در حاليكه درد هاي حاد درد هاي كوتاه مدت بوده و داراي يك روند محدود مي باشند ، درد هاي مزمن به زندگي فرد مبتلا چيره شده و ديدگاه او را به زندگي تغيير مي دهند . در اين بيماران ، خانواده ، دوستان بيمار و پرسنل پزشكي نيز از مشكلات بيمار دور نخواهند بود . علاوه بر آن ، كيفيت زندگي اين بيماران و اطرافيان آنها بطور جدي دچار آسيب  مي گردد ، ضمن آنكه درد هاي مزمن مشكلات فراوان مالي به دنبال خواهند داشت . مثل :

 

- هزينه هاي پزشكي و دارويي

- غيبت از كار و مشكلات محيط كار

- حذف در آمد فرد بيمار

- عدم كارايي اقتصادي در محيط كار و منزل

- فشار مالي بر روي خانواده ، دوستان و صاحب كاران

- هزينه براي سيستم هاي بيمه اي و بهزيستي

 

گرچه اهميت اپيدمي پنهان درد هاي مزمن و رنج انساني و نيز خسارات اقتصادي آن براي جامعه، از ديدگاه رشته درد شناسي و متخصصين آن بسيار روشن است ولي متاسفانه مردم ، جامعه پزشكي و برنامه ريزان درماني كشور ها اطلاعات مناسبي در اين رابطه ندارند ، در نتيجه براي جبران اين نقيصه بايد به موارد ذيل توجه كرد :

 

1-  اطلاعات جامعه پزشكي در مورد موضوع درد خصوصا درد هاي مزمن

      مورد بازنگري قرار گيرد .

2-  روش هاي كنترل درد موجود به جامعه پزشكي يادآوري گردد .

3-  راه هاي اداره كردن درد هاي مزمن به پرسنل پزشكي آموزش داده شود .

4-   تحقيق در مورد دردهاي مزمن بصورت مطالعات اپيدميولوژيك برنامه ريزي گردد .

5-  به فعاليت متخصصيني كه در رشته درد شناسي فعال هستند اهميت كافي داده شود و

     امكانات نيروي انساني و مالي مناسب در اختيار آنان گذاشته شود تا بتوانند در جبهه

     نبرد عليه درد و خصوصا در دردهاي مزمن در صف اول قرار گيرند .

 

دكتر محمد شريفي - انجمن بررسي و مطالعه درد در ايران