روش هاي منحرف نمودن فكر از روي درد

( Distraction Techniques )

 

مقدمه:   راه هاي گوناگوني براي منحرف كردن فكر از درد وجود دارد كه شما مي توانيد براي كنار آمدن با درد از آن ها استفاده كنيد. اين روش ها درد را بطور كلي از بين نمي برد، ولي تحمل آنرا آسان تر خواهد نمود.

سه روش در اينجا معرفي مي شود. براي مفيد شدن اين روش ها تمرين لازم است. مي توانيد با سعي خود و تمرين اين روش ها متوجه شويد كه كدام روش براي شما بهتر بوده و بيشتر به شما كمك خواهد نمود.

 

1. تمركز خود را از روي درد دور كنيد.

اين روش ها موقعي بيشتر مفيد واقع مي شود كه شما حس هاي بيشتري را در گير اين موضوع نمائيد. يعني اينكه از حواس بينائي، شنوائي، بويائي، حس حرارت و لامسه بطور همزمان استفاده كنيد. بوسيله اين نوع درگير كردن حواس، متوجه خواهيد شد كه راحت تر مي توانيد سيگنال درد را مسدود نمائيد.

·         احساس كنيد در يك جاي لذت بخش و آرام قرار داريد و نه اينكه فقط  به چنين جائي نگاه مي كنيد. متمركز شويد بر روي هر چيزي كه مي توانيد در آنجا ببينيد، بشنويد، بو كنيد و حس نمائيد. به رنگ هاي اطراف خود، صداي دريا و پرندگان ، به گرماي سبزه ها و ماسه هاي زير پاي خود و امثال آن فكر كنيد.  ممكن است قبلا هرگز به اين مكاني كه شما به آن فكر مي كنيد نرفته باشيد، ولي شما اين مكان را براي خود خلق نموده ايد. اين مكان دوست داشتني، ممكن است در كنار دريا، در يك ناحيه ييلاقي و يا در باغچه شما باشد.  اگر خود را در مكاني فرض كرده ايد كه قبلا در آنجا خاطرات خوشي داشته ايد، حالا مي توانيد آن خاطرات را مجددا به ياد آوريد. مطمئن شويد كه بر روي خاطرات غمگين گذشته تمركز نخواهيد نمود، مثلا : هرگز به اين فكر فرو نرويد كه چطور از آن زمان تاكنون ديگر هيچوقت شاد و خوشبخت نبوده ايد و يا اينكه چطور ديگر نتوانسته ايد به آن روز هاي خوش باز گرديد. فقط از احساسات خوب اين لحظه لذت ببريد.

·         در ذهن خود چيز هائي را كه مي توانيد در آينده به آن عمل كنيد برنامه ريزي نمائيد، مانند: يك تعطيلات خوب، تغييراتي كه مي توانيد در خانه و يا باغچه منزل خود ايجاد كنيد و يا يك بعد از ظهر خوب با دوستان خود. بر روي تمام جنبه هاي لذت بخش فوق متمركز باشيد و تمام جزئيات آن را در ذهن خود گسترش دهيد. سعي كنيد اين موضوعات را در ذهن خود  در بيشترين حد ممكن، واقعي جلوه دهيد.

 

·         يك فرد بسيار مهم براي شما،  مثلا يكي از اعضاي خانواده و يا يك دوست، كه خيلي مايل هستيد اورا ببينيد را به ذهن خود بياوريد. در چشم ذهن خود يك تصوير واضح از آن شخص بسازيد، و تصور كنيد كه با او مشول گفتگو هستيد. ( متوجه باشيد كه با اين شخص در مورد درد صحبت نكنيد )

·         فكرتان را روي چيزي متمركز كنيد كه مي توانيد ببينيد و از آن براي مسدود كردن  هر چيز ديگري كه در ذهن داريد استفاده نملئيد.  اين چيز مي تواند يك قسمت بدون درد از بدن خودتان، يك عكس بر روي ديوار و يا حتي يك ترك خوردگي بر روي سقف باشد.

·         با چيز هائي كه در اطرافتان وجود دارد، پازل و يا بازي هائي ايجاد كنيد. اگر در اتوبوس و يا قطار هستيد، مي توانيد با نگاه كردن به ساير مسافرين، سن آنها، شغل آنها و يا ارتباطشان را با يكديگر حدس بزنيد. اگر در ترافيك گير كرده ايد، مي توانيد از حروف روي پلاك اتوموبيل ها، نام هائي را براي اشخاص و سازمان ها خلق نمائيد.

·         در ذهن خود، بر روي پازل هاي كلمه اي، محاسبات رياضي، بازي هاي ذهني مثل ساختن جمله اي از پس و پيش كردن كلمه اي ديگر و يا حتي انتخاب ذهني برخي از حيوانات به عنوان شبيه به بعضي افرادي كه مي شناسيد استفاده كنيد.

·         سعي كنيد طرح ها و شكل هاي كتابي را كه دوست داشته ايد و يا در حال حاضر مشغول خواندن آن هستيد در ذهن خود مرور كنيد و تا جائي كه امكان دارد به جزئيات آن بپردازيد.

·         سعي كنيد بعضي شعرها و يا ترانه هائي راكه دوست داريد و از آن لذت مي بريد و به شما آرامش مي دهد را از حفظ بخوانيد.

 

ممكن است خود شما نيز براي منحرف نمودن فكرتان از موضوع درد، راهكار هائي را داشته باشيد. سعي كنيد از هركدام از اين راه ها استفاده مناسب نمائيد.

 

2. مكان هائي را در ذهن خود مجسم كنيد كه شما با درد در آنجا هستيد ولي سعي كنيد بيشتر ذهن خود را بر روي قسمت هاي لذت بخش و با هيجان آن مكان ها متمركز نمائيد.

·         همانگونه كه قبلا اشاره گرديد، يك مكان آرام را در ذهن خود بياوريد، حالا بپذيريد كه به علت خاصي در اين مكان دچار درد و ناراحتي هستيد. مثلا : تصور كنيد كه پشت درد شما به علت ناهمواري هائي بر روي زميني است كه روي آن خوابيده ايد. و يا تصور كنيد كه احساس درد در دست شما كه بصورت خواب رفتگي و كرخي مي باشد، به علت گذاشتن سر يكي از عزيزان شما بر روي كتف تان ايجاد شده است.

·         يك مكان هيجان انگيز و لذت بخش كه در آن شما بر روي درد خود سوار هستيد و به سرعت به جلو حركت مي كنيد تا برنده شويد را در ذهن خود ايجاد كنيد. مثل يك مسابقه اتوموبيل راني، يك دوي ماراتن و غيره.

 

3.  حالا فقط بر روي خود درد تمركز كنيد.

·         در تصورتان ، از درد خود فاصله بگيريد. حالا سعي نكنيد به ميزان ناخوشايند بودن و يا آزاردهندگي درد توجه كنيد، بلكه فقط بر روي اين موضوع تمركز كنيد كه حالا درد شما بطور واقعي چگونه است- شايد درد خود را به گونه اي ببينيد كه گرچه وجود دارد ولي ديگر به شما آزاري نمي رساند.  اين موضوع شبيه به آن خواهد بود كه درد را در بدن شخص ديگري تصور مي كنيد. سعي كنيد تا حد ممكن، واقعگرا باشيد، درست مثل يك دانشمندي كه ميكروبي را در زير ميكروسكوپ نگاه مي كند، بدون اينكه اين موضوع روي احساس او تاثيري ايجاد نمايد. به صورت هاي مختلف، اين روش يكي از كارهائي است كه ما در موقع مواجه شدن با چيز هاي ناخوشايند ميتوانيم از آن استفاده نمائيم-  خواه شما يك جراح باشيد كه مشغول معاينه يك زخم نا مطبوع مي باشد و يا كسي كه به تميز كردن يك توالت كثيف مي پردازد. در هر صورت، فكر كردن بيش از حد به يك موضوع ناخوشايند، فقط كار خودمان را سخت تر مي كند. شما مي توانيد اين كار را با روش هاي تن آرامي همراه نمائيد.

·         به گونه اي ديگر، شما مي توانيد به درد خود برچسب جديدي بزنيد. مي شود درد را به صورت چيزي كه دردناك و استرس آور مي باشد تصور نكنيد- بلكه آن را به شكل گرمي، خنكي و يا سنگيني و سبكي حس نمائيد.  يكي از بيماراني كه درد هاي ضرباندار در ناحيه سر داشت، با تمرين ذهني و برچسب زدن دوباره به درد خود، اينطور حس مي كرد كه در قطار نشسته و ارتعاشات داخل قطار را كه يك حالت ضرباندار دارد حس مي كند و در نتيجه با درد خود مشكل كمتري داشت.

·         يك برخورد ديگر اين است كه، در ذهن خود يك تصوير از دردتان بسازيد و به آن شكل و رنگ خاصي بدهيد و حتي بر روي آن صدا بگذاريد  (مثلا شكل يك بالون بزرگ به رنگ قرمز درخشان كه صداي زيادي دارد)  . حالا  سعي كنيد به تدريج اين تصوير را در ذهن خود كمرنگ نموده تا كاملا محو شود و صداي آن نيز قطع گردد.

 

شما قادر خواهيد بود انواع ديگر اين تكنيك ها را خودتان بسازيد و از آن استفاده كنيد. استفاده از اين روش ها بدون خرج بوده و حتما درد شما را كمتر خواهد كرد.

در مورد بكار گيري و نتايج اين روش ها بايد واقع گرا بود، يعني انتظار نداشته باشيد بدون تمرين مداوم و پيگير، خيلي زود به نتيجه برسيد.

در صورت ادامه تمرينات، متوجه خواهيد شد كه برخي از اين روش ها بسيار كمك كننده هستند.

بايد دانست، اين روش ها براي درمان كامل درد نبوده و فقط براي كمك به تطبيق بيشتر با درد مي باشند. حاصل اين سازگاري بيشتر با درد، اين خواهد بود كه به كيفيت زندگي بيمار و به بهتر شدن عملكرد او كمك مي شود و حاصل آن به اطرافيان بيمار نيز مساعدت خواهد نمود.

 

**  فكر مثبت باعث انرژي مثبت و در نتيجه روحيه مثبت خواهد شد.                                      

 

   دكتر محمد شريفي – انجمن بررسي و مطالعه درد در ايران